Οικολογική Επιθεώρηση

  • Μεγαλύτερο μέγεθος γραμματοσειράς
  • Προκαθορισμένο μέγεθος γραμματοσειράς
  • Μικρότερο μέγεθος γραμματοσειράς

Περιβάλλον και υγεία - Δράσεις του Κινήματος Οικολόγων Περιβαλλοντιστών Κύπρου

E-mail Εκτύπωση

Αν πριν δέκα χρόνια ρωτούσε κανείς κάποιον πολίτη να του πει ποιοί είναι οι Οικολόγοι και τι κάνουν, πιθανόν να έπαιρνε την απάντηση ότι είναι μια ομάδα ρομαντικών, οι οποίοι δεν αποδέχονται τις δομές της κυπριακής πραγματικότητας, άνθρωποι που ασχολούνται κυρίως με την αντίσταση στο κόψιμο των δέντρων ή που αγωνίζονται για την προστασία του Ακάμα.

Σήμερα, τεσσεράμισι χρόνια μετά την είσοδο μας στην κυπριακή Βουλή και δέκα χρόνια μετά την δημιουργία του Κινήματος Οικολόγων Περιβαλλοντιστών, το Πράσινο Κόμμα της Κύπρου έχει ταυτιστεί με τo περιβάλλον, ενώ η προστασία του περιβάλλοντος απασχολεί πλέον όχι μόνον τους περιβαλλοντιστές, αλλά και όσους επηρεάζονται άμεσα ή έμμεσα από κάποιο πρόβλημα, κυρίως λόγω της σύνδεσης του με τη δημόσια υγεία. Τα παράπονα και οι καταγγελίες για καταπατήσεις και παρανομίες που φτάνουν στα γραφεία μας, κεντρικά και επαρχιακά, είναι χιλιάδες.

Είχαμε συνηθίσει να βλέπουμε ανθρώπους να αντιδρούν μόνο σε περιπτώσεις που επηρεάζονταν τα εισοδήματα τους, όμως το Κίνημα έχει καταφέρει να κάμει τον Κύπριο να αντιδράσει και να διεκδικήσει το δίκιο του και για άλλα θέματα όπως είναι η λειτουργία επιβλαβών εργοστασίων, η ρύπανση των νερών, τα ηλεκτρομαγνητικά πεδία.

Για πολλούς η είσοδος μας στην ευρωπαϊκή οικογένεια θα σηματοδοτούσε το τέλος των Οικολόγων αφού θεωρούσαν ότι η εφαρμογή των ευρωπαϊκών προδιαγραφών θα ήταν αυτόματη και η προστασία των πολιτών θα διασφαλιζόταν από τους ελέγχους του κράτους. Πόσο όμως η άποψη αυτή απέχει από την πραγματικότητα; Η είσοδος της Κύπρου στην ΕΕ όχι μόνο δε μας έχει οχυρώσει απέναντι σε θέματα προστασίας του περιβάλλοντος και της υγείας μας, αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις έχει κάμει τα πράγματα δυσκολότερα γιατί η ελεύθερη αγορά δίνει το δικαίωμα της δραστηριοποίησης νέων εταιρειών και κάπου τα πράγματα περιπλέκονται. Παράδειγμα η κινητή τηλεφωνία, όπου με την είσοδο ιδιωτικής εταιρείας όχι μόνον υπήρξε αύξηση του αριθμού των κεραιών, αλλά και η δυνατότητα συνεργασίας για προώθηση λύσεων έγινε δυσκολότερη.

Επί πλέον, η Κύπρος εξακολουθεί να έχει σοβαρά περιβαλλοντικά προβλήματα τα οποία οφείλονται κατ' αρχήν σε καθυστέρηση στην προετοιμασία των κανονισμών εφαρμογής της νομοθεσίας από τις κρατικές υπηρεσίες αλλά και στο γεγονός ότι ελάχιστοι έχουν αντιληφθεί τις προθεσμίες που θέτει η ΕΕ. Αποτέλεσμα είναι ενάμισι χρόνο μετά την ένταξη πολλοί τομείς να εξακολουθούν να είναι στο σκοτάδι:

Παράδειγμα η διαχείριση αποβλήτων συσκευασιών που εξακολουθεί να βρίσκεται ακόμα στο στάδιο οργάνωσης παρ' όλο που στο τέλος του χρόνου είμαστε υποχρεωμένοι να παρουσιάσουμε ποσοστό ανακύκλωσης 50% (15% το λιγότερο για κάθε είδος συσκευασίας). Η διαδικασία χωροθέτησης του αποτεφρωτήρα ζωικών αποβλήτων παρουσίασε επίσης προβλήματα καθυστέρησης γιατί δεν τηρήθηκαν αυστηρά οι προϋποθέσεις με αποτέλεσμα να υπάρχει κίνδυνος μη έγκαιρης έναρξης λειτουργίας του μέσα στα πλαίσια που έχουν τεθεί από την ΕΕ.

Η διαχείριση επικινδύνων αποβλήτων, ένα θέμα που έχει απασχολήσει σοβαρά την κοινή γνώμη, δεν έχει πάρει ακόμα το δρόμο της με αποτέλεσμα η διασπορά μπαταριών, ηλεκτρονικών αποβλήτων, λαστίχων αυτοκινήτων, κάθε είδους ηλεκτρικών συσκευών, ή δοχείων με υπολείμματα επικίνδυνων χημικών να συνεχίζεται, όχι μόνο στους νόμιμους χώρους απόρριψης οικιακών απορριμμάτων, αλλά και σε κάθε γωνιά της κυπριακής υπαίθρου πολλαπλασιάζοντας τους κινδύνους ρύπανσης των επιφανειακών και υπόγειων νερών. Κι όμως, ακόμα και σε περιπτώσεις που κάποιος ιδιώτης έχει δημιουργήσει υποδομή για τη διαχείριση επικινδύνων αποβλήτων, όπως για παράδειγμα των αυτοκινήτων στο τέλος της ζωής τους ή των χρησιμοποιημένων μηχανελαίων, το κράτος δεν έχει εφαρμόσει ικανοποιητικούς μηχανισμούς ελέγχου με αποτέλεσμα η παρανομία να συνεχίζεται.

Χ.Υ.ΤΑ. (χώρος υγειονομικής ταφής) έχει κατασκευαστεί μόνο στην Πάφο, οι άλλες πόλεις εξακολουθούν να αναμένουν τις λύσεις από το Υπουργείο Εσωτερικών. Την ίδια ώρα, οι παρόντες χώροι απόρριψης, νόμιμοι και παράνομοι έχουν εξαντληθεί με αποτέλεσμα κάποιοι να βάζουν φωτιές για να μειώσουν τους όγκους των σκουπιδιών επιβαρύνοντας την ατμόσφαιρα με επιβλαβείς ουσίες.

Μήπως όμως όταν εφαρμοστούν όλα τα πιο πάνω η ποιότητα του περιβάλλοντος θα βελτιωθεί από μόνη της; Χρειαζόμαστε τελικά τους Οικολόγους;

Δεν έχουμε παρά να ρίξουμε μια γρήγορη ματιά σε άλλα κράτη μέλη της ΕΕ για να αντιληφθούμε την πραγματικότητα: στην Ελλάδα χρειάστηκε η ενεργοποίηση των πολιτών για να αποτραπεί η διαπλάτυνση λεωφόρων που θα κατέστρεφαν δάση, χρειάστηκε η κινητοποίηση πολιτών και η εκδίκαση αγωγών για να αποτραπεί να τοποθέτηση κεραιών κινητής τηλεφωνίας δίπλα σε σχολεία. Η ΕΕ εξ άλλου μαστίζεται από διάφορες καταστροφές που οφείλονται σε ανθρωπογενείς αιτίες, πλημμύρες που επιδεινώνονται από επεμβάσεις σε ποταμούς και ρύπανση των νερών, με αποτέλεσμα ο πληθυσμός να εξαρτάται όλο και περισσότερο από το εμφιαλωμένο νερό. Ενώ δεν έχει ξεφύγει ούτε αυτή από την "ειρηνική" χρήση της πυρηνικής ενέργειας, υποθηκεύοντας το μέλλον της γηραιάς ηπείρου. Τώρα, η πυρηνική απειλή χτυπά και τη δική μας πόρτα αφού στα σεισμογενή παράλια της η Τουρκία σχεδιάζει να κατασκευάσει τρία πυρηνικά εργοστάσια.

Οι Οικολόγοι έχουν τις ευαισθησίες, τις γνώσεις, τη θέληση, αλλά έχουν κυρίως την πολιτική καθαρότητα να αναδείξουν, να προτείνουν λύσεις και να διεκδικήσουν βελτιωτικά μέτρα για συνετή διαχείριση των πόρων, καθαρότερη ατμόσφαιρα, υγιεινότερες τροφές, κοινωνική ισότητα και συνοχή, παιδεία, προσφορά εργασίας, ευημερία, δικαιοσύνη.

Η πολυποίκιλη θεματολογία με την οποία ασχολούμαστε είναι λίγο-πολύ γνωστή, το ίδιο και οι θέσεις μας. Το Κίνημα Οικολόγων Περιβαλλοντιστών όμως είναι ένας ανοικτός πολιτικός χώρος που δέχεται και διερευνά γενικότερα θέματα που απασχολούν το λαό μας, αφού άλλωστε ο όρος "περιβάλλον" περικλείει όλους εκείνους τους εξωτερικούς παράγοντες που επιδρούν ή ασκούν ρυθμιστική δράση στους οργανισμούς διαμορφώνοντας τη ζωή και την ανάπτυξή τους.

Αντιλαμβανόμενοι την πολυπλοκότητα των θεμάτων που απασχολούν τον κυπριακό λαό επιχειρούμε τη διαμόρφωση όχι ενός στείρου προεκλογικού προγράμματος, αλλά τον εμπλουτισμό των θέσεων μας με θέματα και προβληματισμούς που εντοπίζουν τα μέλη μας, τα οργανωμένα σύνολα, αλλά και οι ενεργοί πολίτες, τα οποία θα προωθήσουν στην επόμενη Βουλή οι αντιπρόσωποι του Κινήματος. Οι προτάσεις θα μπορούν να υποβάλλονται μέχρι τα Χριστούγεννα.

Τα περιβαλλοντικά προβλήματα που αντιμετωπίζει η πατρίδα μας είναι πολλά. Ένα από τα σημαντικότερα είναι η χωροθέτηση για την κατασκευή μιας οχληρής ή περιβαλλοντικά επικίνδυνης δραστηριότητας. Η έλλειψη προγραμματισμού για πολλά χρόνια στον καθορισμό βιομηχανικών, βιοτεχνικών ή κτηνοτροφικών περιοχών έχει συσσωρεύσει πολλά δυσεπίλυτα προβλήματα. Ακόμα κι εκεί όπου υπάρχουν καθορισμένες βιομηχανικές περιοχές, οι πράσινες ζώνες που υπάρχουν περιμετρικά, αν υπάρχουν, καταπατούνται συχνά από τις βιομηχανίες επιβαρύνοντας τις γειτονικές περιοχές είτε με εκπομπές αερίων ή υγρών αποβλήτων, είτε με ηχορύπανση.

Εξ άλλου, υπάρχουν περιοχές με συσσωρευμένα προβλήματα από παλιές "αμαρτίες", απόβλητα που είχαν απορριφθεί κάπου στο παρελθόν και τώρα θα πρέπει ο χώρος εκείνος να αποκατασταθεί αφού αποτελεί απειλή για το περιβάλλον, όπως για παράδειγμα το ασκαρέλ στην Α΄ Βιομηχανική Περιοχή Λεμεσού, η λίμνη χρησιμοποιημένων μηχανέλαιων στο Βατί ή τα όξινα απόβλητα από την εξόρυξη του χαλκού σε παλιά μεταλλεία. Οι μετακινήσεις των οχληρών δραστηριοτήτων και οι αποκαταστάσεις περιοχών αποτελούν ένα επί πλέον οικονομικό βάρος στις πλάτες του κράτους, και κατ' επέκταση του πολίτη, που έχει σήμερα να αντιμετωπίσει τους παραγωγούς, τους γιατρούς, τις συντεχνίες εργαζομένων ενώ συγχρόνως οι οικονομικοί δείκτες πρέπει να διατηρηθούν σε επίπεδα εισόδου στην ΟΝΕ.

Για την ομαλότερη έξοδο από τα προβλήματα αυτά χρειάζεται η ολιστική θεώρηση του συνόλου των προβλημάτων και η υιοθέτηση προληπτικών μέτρων σε όλους τους τομείς.

Συνεχώς γινόμαστε δέκτες παραπόνων από κοινότητες ότι παρουσιάζουν αυξημένα κρούσματα καρκίνου ζητώντας επιδημιολογικές μελέτες για εντοπισμό του προβλήματος, παρ' όλον που στις περισσότερες των περιπτώσεων η αιτία είναι γνωστή. Είναι θλιβερό γιατί οι μελέτες αυτές σχεδόν ποτέ δεν οδηγούν σε απόδειξη του επηρεασμού της δημόσιας υγείας από τη φανερή αιτία. Ο λόγος είναι ότι ο ανθρώπινος οργανισμός δέχεται τη συνέργεια πολλών περιβαλλοντικών παραγόντων στο χώρο διαμονής, στο χώρο εργασίας, από τη διατροφή, από την κληρονομική προδιάθεση. Η μόνη περίπτωση όπου αποδείχτηκε η σχέση λειτουργίας εργοστασίου με τη θνησιμότητα - νοσηρότητα των επηρεαζόμενων κατοίκων ήταν η περίπτωση του χυτηρίου στους Εργάτες όπου υπήρχαν λεπτομερή στοιχεία για όλους επειδή ήταν ένα μικρό χωριό με δικό του κοιμητήριο. Στις περισσότερες των περιπτώσεων τα κρούσματα ασθενειών ή θανάτων αντιμετωπίζονται ως στατιστικά στοιχεία χωρίς τη δυνατότητα μείωσης. Και όμως, το σημαντικό εργαλείο της γεωγραφικής κατανομής των ασθενειών για την επιδημιολογική έρευνα είναι θέμα που θα μπορούσε να είχε διευθετηθεί ηλεκτρονικά με την καταχώρηση και κωδικοποίηση των στοιχείων διαμονής των ασθενών.

Με το δίκιο τους οι καρκινοπαθείς ζητούν μεγαλύτερα κέντρα περίθαλψης, με το δίκιο τους οι ρευματοπαθείς ζητούν ειδική κλινική. Όμως πέρα από τον εξοπλισμό και λειτουργία των κλινικών ο τόπος μας χρειάζεται πραγματική πρόληψη για μείωση των ασθενειών κι όχι μόνο περίθαλψη. Ο τόπος μας χρειάζεται υγιείς πολίτες που θα δουλέψουν, θα κερδίσουν, θα ανεβάσουν την οικονομία στους δύσκολους καιρούς που διανύουμε.

Το Κίνημα Οικολόγων Περιβαλλοντιστών έχει αποδείξει στην τετράχρονη και πλέον παρουσία του στην κυπριακή Βουλή ότι δεν έχει διστάσει ποτέ να προβάλει θέματα που ταράζουν τα θολά νερά της δημόσιας ζωής. Με την ίδια εντιμότητα και συνέπεια θα συνεχίσουμε την πορεία μας δεσμευόμενοι απέναντι στον κυπριακό λαό, απέναντι στις επόμενες γενιές.

Μαρίνα Μάρτιν
Βοηθός Γενική Γραμματέας
ΚΙΝΗΜΑ ΟΙΚΟΛΟΓΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΣΤΩΝ